Hoop levend houden

Hoop levend houden
Column door Marco Visser

Toen de dichteres Lieke Marsman onlangs – veel te jong – overleed, herlas ik dit gedicht van haar, dat ze in februari 2022 schreef, kort nadat Rusland Oekraïne was binnengevallen:

Europa, 2022

Angst zonder gedachten, de geest
loopt als een pakezel
de verschroeide aarde op – niets
valt er te overpeinzen nu.
Voldongen feiten om ons heen.

Hoop is een alchemist: de dichtste steen
ontzegelt het. Als uit een ei: klein
verenpakketje, bebloed nog, onooglijk.
Het eerste verzet wordt het luidste protest.
Er is een nieuwe wereld mogelijk.

Twee korte coupletten, het eerste begint met het woord angst, het tweede met het woord hoop. Daartussen ligt onze opdracht: om ons van het een naar het ander te bewegen, om met alle angst toch de hoop niet te verliezen.

Europa was in shock in 2022, en dat zijn we nog steeds, en steeds weer opnieuw, kijkend naar alles wat er gebeurt. De oorlogen, het mensonterende geweld, de verschroeide aarde. De feiten zijn voldongen, hard als steen. Maar dan is daar de hoop, als een alchemist, zo schrijft de dichteres. De hoop als een tovenaar, die iets uit niets kan scheppen. Die de realiteit-van-steen kan ontzegelen. Die iets nieuws geboren kan laten worden, al is het onooglijk, klein, een kuiken net uit het ei. Het staat tenslotte tegen de klippen op geschreven, maar het móet toch gezegd: Er is een nieuwe wereld mogelijk.

Dat doet de verbeelding. Dat doet een gedicht. En dat doet ook de kerk: de hoop levend houden. Voorbij de angst kijken, voorbij de voldongen feiten denken, geen genoegen nemen met machteloosheid. Blijven zingen dat een nieuwe wereld mogelijk is. Dat doet de kerk: tot onze eigen verbazing! Niet omdat wij nu zulke optimisten zijn (dat ben je misschien wel, maar misschien ook niet), niet omdat wij nu zo in de goede afloop geloven (dat doe je misschien soms wel, maar soms valt het je ook uit handen), maar omdat het ons wordt opgedragen. De hoop is een gebod. De Psalmen, die aloude liedjes van pijn en verlangen, worden ons in de mond gelegd. Dus daar gaan we, we kunnen niet anders. Intussen is het toch ontzettend nodig én ongelofelijk goed, dat deze plekken er zijn, waar mensen de hoop en de vreugde vasthouden. Halleluja!

 
terug