Advent is revolutie verwachten

Advent is revolutie verwachten
Column door Marco Visser

De lofzang van Maria, die wij in Advent zo veelvuldig horen en zingen, is het hele Bijbelverhaal in een notendop: ‘Mijn ziel maakt groot de Heer. Hij heeft naar mijn vernedering omgezien.’ Maria zal de toekomst dragen, zo krijgt ze van de engel te horen, een zoon die de Messias zal zijn. En dan zingt ze! ‘Machtigen trekt hij van hun tronen, eenvoudigen tilt hij op.’ Ze zingt de status quo op z’n kop. Alles wordt anders. In onze wereld lijkt alles altijd vast te staan. Het gaat nu eenmaal zoals het gaat, niets aan te doen… Daartegenin zingt Maria.

Maria zingt zoals Paul Klee schilderde. De Zwitsers-Duitse kunstenaar (1919-1940) schilderde, terwijl de nazi’s door de straten stampten. Op zeker moment werd hij ontslagen, nog weer later werd zijn kunst als ‘entartete Kunst’ verboden. De nazi-autoriteiten wilden het niet hebben: het lijkt nergens op, het past niet in onze ideologie, het getuigt niet van de goede moraal…

In 1937 schilderde hij het werk Revolutie van het viaduct. Je ziet de gein, je ziet dat het met plezier op het doek gezet is: wandelende viaducten, waarom ook niet. Tegelijk is het kritisch, het zaagt aan de stoelpoten van het bestaande. Dat hadden ze dan toch goed gezien. Een protest. Paul Klee zag om zich heen, wat nog dagelijks te zien is: mensen in uniform, stijf in het gelid, gereed om ten strijde te trekken. Mensen van steen, zij aan zij, als een viaduct. Maar wat maakt hij ervan? Wat ziet de verbeelding? Dat het viaduct uit wandelen gaat. Niet meer van beton, maar vlees en bloed. Niet meer in gelid, maar iedereen gezellig door elkaar. Geen bruine hemden of groene helmen meer, nee, iedereen in zijn zomerse kleren.

Wat Paul Klee schildert en wat Maria zingt, het is een aanklacht tegen hoe de dingen vaststaan in onze wereld. Het is zoals het is – maar nee. Toch niet. Het is anders en het zal anders. Hoor je dit liedje van verlangen, het is niet klein te krijgen. Trouwens, ik zeg wel: we zingen in het de Advent, maar in de Anglicaanse traditie en in kloosters overal ter wereld wordt het iedere dag als avondgebed gezongen. Stel je voor, dat dit dagelijks in je rondzingt: dat alles in beweging komt. Dat er een andere werkelijkheid en een andere mogelijkheid is. Dat hongerigen verzadigd worden, dat verschoppelingen opstaan, dat mensen wandelen in vrede.

 
terug